Kaygı, kişinin içinde bulunduğu ortamda yaşadığı bir uyarım sonucunda ortaya çıkan duygusal, düşünsel ve bedensel bir uyarılmışlık hali olarak tanımlanır. Özellikle yaşamımıza yönelik bir tehlike algıladığımızda bu uyarılmış hali yani kaygımız artar. Ve olabilecek tehlikelere karşı kendimizi fiziksel, düşünsel ve davranışsal olarak hazırlamamızı sağlayan itici bir güç olarak hizmet eder. Bu açıdan bakıldığında kaygı kişiyi tehlikeye hazırlayan doğal bir ilaç görevini görür. Yani kaygı yaşamak, endişe yaşamak normaldir. Ancak herkes kaygının etkilerini değişik şekillerde yaşar. Bir miktar kaygı duyulması gayretli olmayı teşvik eder ve performansın olumlu yönde artırılabilmesi için uyanıklığı ve uyarılmışlığı destekler. Kaygı yüksek olduğunda ise performans olumsuz yönde etkilenir.
Kişide daha önceleri yaşamadığı oranda yoğun dikkat dağınıklığı
Ders çalışmak istememe ya da uzun süre ders çalışamama
Yetiştiremeyeceğine dair umutsuzluk
Çalıştığı konuyu anlamama ve zihinsel süreçlerde zayıflama
Hatırlayamama
Çok çalışıp düşük not alma
Sınav öncesi ve sınav esnasında;
Kalp çarpıntısı
Nefeste daralma,
- Kızarma
- Titreme
- Ağlama nöbeti
- Bayılacak düşüncesi

Yeteri kadar çalışamamış ve hazırlanamamış bireylerin sınavdan istediği düzeyde başarılı olamayacaklarını düşünmeleri kaygı yaşamalarına neden olur. Bu kişilerin sınavda başarılı olmalarını sağlayacak hazırlanma tekniklerini öğrenmeleri kaygının düşmesini sağlar.
Yoğun sınav kaygısı yaşayan kişiler, “yetersizim, başaramayacağım, yetiştiremeyeceğim, her şey çok kötü olacak” gibi olumsuz düşünme ve bu düşüncelerin ne kadar gerçekle bağdaştığını değerlendirmeksizin olduğu gibi kabul etme eğilimindedir.Bu da duygusal olarak kaygılı ve çökkün hissetmelerine neden olur. Sınav kaygısının hafiflemesinin bir yolu kişinin olumsuz düşüncelerini ele alıp değerlendirmekten geçer. Öğrenciler bu değerlendirmeler sonrasında kendilerinin yeterli ve başarılı oldukları tarafları da görmeye başladıklarında olumsuz duygular azalmaya ve kişi kendine inanmaya ve güvenmeye başlar.

Sınav kaygısı öğrencilerin sıklıkla yaşadığı bir sorundur. Öğrenciler hafif orta ve yüksek derecede olmak üzere şiddeti öğrenciden öğrenciye değişen kaygı sorunu yaşarlar. Hafif düzeyde kaygı yaşayan öğrencilerin kaygı konusunda bilgilenmeleri ve bu konuyla nasıl başa çıkabileceğini öğrenmeleri genelde yeterli olur. Ancak kaygı arttıkça kişideki rahatsızlık artar ve bu durumla baş etmekte güçlük yaşarlar.

Sınav kaygısı yaşadığınızı nasıl anlarsınız?

- Terleme

Neler Sınav kaygısına neden olur?

Aileleri ve çevreleri tarafından kendilerinden yüksek başarı beklenen öğrenciler için bu beklenti baskı yaratır. Mükemmeliyetçi, eleştirel, kaygılı, cezalandırıcı ve çocuklarından yüksek beklenti içine giren ebeynlerin tutumları öğrencileri olumsuz etkiler. Çevresindeki kişileri hayal kırıklığına uğratma korkusu ve onların gözünde değer kaybetme endişesi öğrencilerin kaygısını arttırır. Bu kişiler sınavla ilgili olumsuz bir durumla karşılaştığında daha çabuk ve daha yoğun kaygı yaşarlar. Bu inanca sahip kişiler genelde “ Eğer bu sınavdan başarılı olamazsam herkes işe yaramaz biri olduğumu düşünecek ve bu da benim yetersiz biri olduğum anlamına gelir” gibi düşünceleri vardır. Bu olumsuz düşünceyle baş etmek için kendisinden yüksek beklentiler içine girer. “ asla hata yapmamalıyım, okuduğumu hemen anlamalıyım, deneme sınavlarımdan hep yüksek almalıyım” gibi gerçek dışı beklentiler gerçekleşmediğinde ise kaygı artar ve kaygının kısır döngüsü devam eder.

Sınav başarısını, gelecekteki mutluluk ve başarının tek ölçüsü olarak görmek de kaygıyı artırır. Bu inancın temel düşüncesi genelde “Bu sınavdan başarılı olamazsam her şey biter . Yaşamım bu sınava bağlı” gibi düşüncelerdir. Böyle düşünmek gelecekle ilgili endişelerin oluşmasına neden olur.

Sınav hazırlığı döneminde yaşanan kaygı verici düşünceler kişide, iştahsızlık, uykusuzluk, kaslarda gerilme gibi bedensel yakınmalara da neden olur. Bu durum da hazırlık sürecini olumsuz etkiler.

Neler yapılabilir?

Öğrencilerin en çok yakındığı ve rahatsızlık duyduğu durumlardan biri de bedensel yakınmalardır. Sık nefes alma , terleme, kaslarda gerilim aslında kaygı sırasında vücudun verdiği normal tepkilerdir. Ve kişiye hiçbir zararı olmaz. Bedensel yakınmaların hafiflemesi de kişinin kaygısının düşmesini sağlar.

Sınav kaygısı, öğrencilerin sınava hazırlık sürecinde yaşadığı doğal bir süreçtir. Ancak nedenlerinin anlaşılması ve doğru terapötik müdahaleler ile hafifleyebilir.